1. کاربرد DNA در پزشکی قانونی

تیم تحقیقات بیوکمپ

 

مقدمه

DNA یا دزاکسی ریبونوکلئیک اسید یکی از ماکرومولکولهای سلولی است که حامل اطلاعات وراثتی بوده و طی همانند سازی ژنتیکی از یک نسل به نسل بعد منتقل می‌شود. و در داخل سلول از روی آن RNA و پروتئین ساخته می‌شود. نمايگان DNA وسيله‌اي ارزشمند در دست كارآگاهان و پليس جنايي است كه به كمك آن، كشف جرم و مجرمان با سرعت، دقت و قطعيت بيشتري صورت مي‌گيرد. در فرآيند تهيه و كاربرد اين نمايگان از فن‌آوري رايانه و اطلا‌عات به خوبي استفاده شده است. در اين فرآيند با استفاده از سلول‌هاي بدن و پس از طي مراحل متوالي يك " باركد ژني " به هر نمونه اختصاص مي‌يابد و بدين ترتيب مقايسه نمونه‌ها ( مثلا‌ً مقايسه باركد بقاياي به جاي مانده در صحنه جنايت با باركد ژني افراد سابقه دار) به آساني انجام مي‌شود.

بیان مسئله

مراحل اولیه بررسی شواهد عینی برای موفقیت در تحقیقات جنایی از اهمیت ویژه ای برخوردار است. پرونده های اخیر نشان می دهد که روش های جمع آوری و نگهداری آثار در دادگاه ها مورد تردید و بررسی موشکافانه قرار می گیرند. در این مقاله ضمن مرور بر کاربرد های تجزیه DNA در پزشک قانونی، روشهای جمع آوری و نگهداری آثار بیولوژیک بررسی می شود. عناوین اصلی عبارتند از جمع آوری شواهد عینی در صحنه جرم، آزمایشگاه و تالار تشریح پزشکی قانونی. همچنین مسائل ویژه مربوط به منابع حاوی DNA و روشهای خاص جمع آوری نمونه از وسایل و مکانهای مختلف بررسی شده است.

پیشینه تحقیق

در سلول هاي انسان مولكول هاي DNA در ساختارهايي به نام كروموزوم در داخل هـسـتـه سـلـول سـازمـان يـافـتـه انـد و تـنـهـا 2% از كـل DNA انـسـان تـوالي هاي قابل بيان (Coding   sequence) بوده و ساير توالي هاي آن غير قابل بيان (Non-coding sequence )هستند. در داخل برخي از توالي هاي بزرگ DNA توالي هاي تكرار شونده كوتاهي وجود دارنــد كــه مــاهــواره هــاي كــوچــك (Mini satellites) يــا تـكــرارهــاي مـتــوالـي بـا تـعـداد متغير(Variable Number Tandem Repeats)VNTRs)) ناميده مي شوند. از آنجا كه تعداد ماهواره هاي كوچك از هر شخص به شخص ديگر به طور قابل ملاحظه اي متغير است و هر شخص 100-50 نوع ماهواره كوچك متفاوت از ديگران دارد، شانس يكسان بودن ماهواره هاي كوچك در دو فرد به جز در دو قلوهاي يكسان بسيار ناچيز است و از اين اصـول در پـزشكي قانوني جهت شناسايي مجرم استفاده مي شود. به اين ترتيب كه نمونه‌هاي حاوي سلول از محل جنايت به آزمايشگاه منتقل شده و پس از آناليز DNA ، آن را با نمونه‌هاي آناليز DNA كه از خون افراد مظنون به دست آمده است مقايسه كرده و درصورت يكسان بودن فرد مجرم شناسايي مي شود.

زمینه و هدف

تعیین هویت اجساد مجهول الهویه از مسایل مهم در پزشکی قانونی است. امروزه استفاده از DNA Typing از اصلی ترین روش های تعیین هویت محسوب می شود که معمولا DNA مورد نیاز از بافت های مختلف از قبیل خون، عضله، کبد و یا طحال استخراج می گردد. در اجسادی که چندین روز تا چند ماه از زمان مرگ آنها گذشته باشد، فساد جسد باعث از بین رفتن بافت های نرم می شود و در نتیجه ملکول DNA توسط آندونوکلئازها تجزیه و نیز واکنش زنجیره ای پلی مراز توسط محصولات ناشی از فساد نعشی مهار می شود. به همین دلیل در این موارد بافت های سخت از قبیل دندان و استخوان منابع مناسب تری برای استخراج DNA در تحقیقات پزشکی قانونی محسوب می گردد. هدف از این پژوهش ارایه یک روش ساده، کاربردی با قابلیت تکرار پذیری و کیفیت بالا در استخراج DNA از دندان به منظور تعیین ژنوتیپ مناطق کوتاه تکرارشونده (STRs) در اجساد مجهول الهویه می باشد.